N.V. Phoenix Brouwerij

Categorie: bierbrouwerij
Groep : V.B.B.R.
Opgericht: 1873
Gesloten: 1970
Amersfoort
Provincie: Utrecht

Over de brouwerij

In 1873 stichtten enkele Amersfoortse en Amsterdamse ondernemers de Amersfoortsche Beijersch-Bierbrouwerij. Het was een -voor die tijd- moderne, middelgrote brouwerij, bewust gebouwd aan de nieuwe spoorweg en meteen geconcentreerd op het brouwen van het moderne laaggistende Beierse bier, het bier dat een revolutie teweeg zou brengen in de biernijverheid. De trein was toen hèt vervoermiddel van de toekomst en de nabijheid van het spoor betekende goede en snelle verbindingen met binnen en buitenland. De eerste jaren waren echter niet eenvoudig voor de nieuwe brouwerij, zoals in feite de hele geschiedenis van Phoenix wordt gekenmerkt door een voortdurend vallen en opstaan: recessies, oorlogen en hevige concurrentie dreven de brouwerij meerdere malen naar de rand van de afgrond, voortdurend was er geld nodig voor hoognodige investeringen en vernieuwingen. Bij verkoop in 1891 noemde de nieuwe eigenaar het bedrijf Phoenix, overgenomen van zijn suikerfabriek in Zevenbergen, die na een brand weer uit de as was herrezen. In 1894 volgde een derde eigenaar: de Amsterdamse Scheepsbouwer Meursing kocht de brouwerij voor een klein bedrag voor zijn jongste zoon. Meursing investeerde flink in Phoenix, maar net 10 jaar later was opnieuw een grote investering nodig. Het geld daarvoor werd aangebracht door familie van Meursing's schoonzoon, de familie Korthals Altes. Deze familie zou tot aan de sluiting in 1970 de dagelijkse leiding van de brouwerij in handen hebben. Voorbeelden van opmerkelijke vernieuwingen zijn de eerste reclamecampagne voor bier t.g.v. de eerste jaarbeurs in Utrecht in (1917) en een eigen scheepvaartlijn op Londen. Al in 1918 volgde het eerste alcoholvrije bier, dat onder de naam Malto op de markt kwam. Bovendien was Phoenix al in de jaren 20 en 30 bezig met winkelverkoop, kroonkurken en statiegeld. Grotere brouwerijen deden daar lacherig over maar volgden toch na de oorlog. Deze haast revolutionaire verandering werd in 1925 doorgevoerd. Tot dat jaar leverde Phoenix, net als alle andere brouwerijen in Nederland, het bier via agenten en café's. Dit systeem, waarin de café's met voorschotten en kredieten werden ondersteund, werd in de recessiejaren veel te kostbaar en men besloot zich te gaan concentreren op de levering van flessenbier bij de kruidenier. Phoenix brak hiermee een hele nieuwe markt open: de thuismarkt.
De brouwerij komt vanaf 1923 onder de directe leiding van Johan Philip Korthals Altes. In 1925 presenteert hij samen met zijn broer plannen waarin de koers op de binnenlandse markt wordt verlegd. De brouwerij moest de geldverslindende concurrentiestrijd op de horecamarkt laten voor wat die was en zich volledig gaan richten op de markt voor thuisgebruik met op de brouwerij gebotteld bier door verkoop via de kruidenier. Daarnaast moest de export van flessenbier naar de verschillende buitenlandse markten krachtig worden ondersteund. De kwaliteit van het Phoenix flessenbier moest dan wel verbeteren. De brouwerij had al vanaf het begin van haar bestaan flessenbier geleverd voor de export en het bottelen voor de binnenlandse markt over gelaten aan agenten en speciale bottelaars. Deze leverden echter niet de gewenste kwaliteit.
De scheikundige professor B.D. Hartong, die vanaf 1920 de Phoenix adviseerde, werd in 1924 een vast dienstverband aangeboden. Hij toonde aan dat veel van de klachten over het Phoenix-bier kwam van het door bottelaars gebottelde bier. Men had te maken met vuile rubberen vulslangen aan de bottelmachine, terwijl ook vaak het rubber van de beugel-afsluitingen van de flessen ondicht was. Hartong adviseerde de directie over te gaan op bottelen bij de brouwerij en te stoppen met levering van bier aan bottelaars. Bovendien adviseerde hij de brouwerij geen gebruik meer te maken van de beugelafsluiting en over te gaan op de kroonkurk en/of op de ALKA-sluiting. De Phoenix-brouwerij was de eerste brouwerij die volledig overging op de kroonkurk.
Het besluit door Phoenix om zelf te gaan bottelen werd versneld door een brand in april 1925 die de bottelarij en het verpakkingslokaal in de as legde. Op 8 december 1925 kwam Phoenix op de markt met door de brouwerij gebotteld bokbier in 30 cl. Appolinaris flessen. Tegelijkertijd werden de andere biersoorten zowel in 30 cl als in pulflessen van 45 cl in de markt gezet.
Vanaf 1927 blijkt de verkoop van flessenbier door Phoenix bijzonder te zijn toegenomen en in 1927 zijn er alweer investeringen in de uitbreiding van de bottelcapaciteit en lagerruimte nodig. Er wordt een grote spoelmachine nodig geacht die 2500 vuile of 3500 schonen flessen per uur kan reinigen. In 1925 voerde Phoenix staangeld (statiegeld) in van 5 cent per fles. Omdat de brouwerij direct leverde aan haar afnemers moest zij zelf zorgdragen voor het terughalen van de flessen. Daarom werd het staangeld al snel verhoogd naar 10 cent per fles. Een landelijke invoering voor alle brouwerijen vond plaats met de Beschikking statiegeld voor flesschen, kruiken en potten no.1 die op 7 juli 1942 werd afgekondigd. De beschikking werd uitgevaardigd door het Departement van Handel, Nijverheid en scheepvaart. Omdat er tot die tijd nog geen sprake was van een landelijke regeling en flessen nogal eens geleend werden door andere brouwerijen (emballageroof) liet Phoenix haar flessen in de bodem voorzien van het driehoekige Phoenix-logo.
Phoenix bleef een familiebedrijf tot er in de jaren vijftig nieuwe financiële zorgen kwamen. In 1960 fuseerden Oranjeboom, Barbarossa, ZHB en Phoenix, maar in feite was het een overname door eerstgenoemde.
Phoenix wist in 1961 nog een langdurig contract met Albert Heijn binnen te halen, waarvoor de gehele produktie werd ingezet. De concentratie in de brouwwereld ging echter door, en de fusiegolf van die jaren leidde tot sluiting van onrendabele bedrijven. In oktober 1970 viel het doek voor Phoenix en werd de fabriek gesloopt. Phoenix leeft alleen nog voort als exportmerk van Oranjeboom.

Bieren

Assortiment:

cambrinus

E-mail: info@cambrinus.nl
URL: http://www.cambrinus.nl

Laatste update:  (GMT +1)

copyright © 1988 - 2010 Cambrinus.nl. Alle rechten voorbehouden.