Bierbrouwerij De Bel

Categorie: bierbrouwerij
Groep : Onafhankelijk
Opgericht: 1845
Gesloten: 1951
Boven Havendijk 42-44
3295 XD 's-Gravendeel
Provincie: Zuid-Holland
Brouwmeester: Johannes Schilleman de Heer

Over de brouwerij

Uit de gedenksteen in de zijgevel van de huidige Boven Havendijk 42-44 blijkt dat op 17 september 1845 Bierbrouwerij De Bel werd gesticht door Hendrik de Heer. Hij was een zoon van Gijsbert de Heer, broodbakker aan de Noord Voorstraat en Pietertje Grootepas.
Bij zijn huwelijk op 7 november 1845 met Anna Vliegenthart, dochter van Willem Vliegenthart, korenmolenaar en Anna de Bont is hij vermeld als bierbrouwer.
Wat Hendrik ertoe bracht om bier te gaan brouwen weten we niet maar gesteld mag worden dat de bakkersfamilie De Heer bekend was met de grondstof graan. Er was in de jaren rond 1850 een toenemende vraag naar het pas geintroduceerde 'Beiersch' bier, wat wij tegenwoordig pilsener noemen. Er werden in die tijd diverse nieuwe brouwerijen in Nederland opgericht. De provincie Zuid-Holland telde in 1858 welgeteld 29 brouwerijen.
Op 12 mei 1853 kreeg Hendrik de Heer vrijdom van accijns op de handel in bier en azijn, hetgeen gesteund werd door de raad, terwille van de minder draagkrachtigen. Het bier werd vervoerd in zogenaamde 'achies' (achtjes); dat waren de vaatjes waarvan er enkele in de kelder van het streekmuseum zijn te bezichtigen.
Hendrik de Heer werd op 9 juni 1853 door de raad beticht van misbruik van de Haven- of Buitendijk door dezelve met paard en kar te berijden. Volgens de gemeenteraad was de dijk alleen voor voetgangers geschikt. Naar aanleiding hiervan is later de zogenaamde bierstoep aangelegd; een afzonderlijke afrit van de dijk voor de brouwerij.
Zoon Gijsbert de Heer, huwt op 27 mei 1875 te Heinenoord met Maria Vink en is dan reeds vermeld als bierbrouwer. Hij zou het bedrijf later overnemen.
Om half twee in de namiddag van den 27 juni 1878 is een gedeelte van de Bierbrouwerij De Bel aan de Havendijk toebehorende aan H. de Heer (brouwer en raadslid) afgebrand. Gemelde brouwerij was tegen brandschade verzekerd. De oorzaak van de brand was onbekend, aan moedwil viel echter niet te denken. De schade bleef beperkt tot één der bierkelders, zodat de werkzaamheden konden worden voortgezet.
Ter ere van het 40-jarig jubileum werd op 17 september 1885 de gedenksteen in de zijmuur ingemetseld.
In 1911 draagt Gijsbert de Heer het bedrijf over aan zijn zoon Hendrik de Heer die in datzelfde jaar te 's-Gravendeel huwt met Trijntje Herweijer. Het hoofdberoep van Hendrik de Heer was landbouwer en daarnaast was hij ook bierbrouwer.
De traditionele grondstoffen voor het brouwen van bier zijn: water, mout, hop en gist.
Het water voor de brouwerij werd opgepompt uit een put naast de oude haven. De haven liep vroeger door tot de huidige rotonde thans nog de Kaai genoemd. De haven werd eind vijftiger jaren gedempt.
De put die nog in het maaiveld zichtbaar is liep bij hoogtij vol met water. Hierdoor was er ook bij laagtij genoeg water voor handen als grondstof. De heer W. Kooij, die 101 jaar is geworden (grootvader van de huidige eigenaren), vertelde dat het water in de haven weleens zo hoog kwam dat het in de kelders liep.
De mout (gedeeltelijk ontkiemde gerst of tarwe) werd uit Duitland betrokken. Mout was belangrijk voor het vormen van suikers en bepaald voor een groot deel de smaak van het bier.
Hop is een klimplant die in het wild voorkomt en op kleine schaal ook verbouwd wordt. Van de vrouwelijke planten worden de hopbellen (vruchten) gebruikt voor het aroma van het bier. Hop heeft tevens een conserverende werking.
Gist bezit de eigenschap om suikers om te zetten in alcohol en koolzuur. In de vrije natuur komen vele soorten gist voor, waarvan de brouwers vroeger geen kennis hadden. Tegenwoordig wordt gist gebruikt met organismen uit dezelfde stam zodat de smaak van het bier constant is.
In de beginjaren geschiedde de aandrijving van de machinerie door een stoommachine die buiten het gebouw was geplaatst. Later werd onder het aandrijfwerk binnen een dieselmotor geplaatst. Het water werd met een pomp opgepompt.
Het brouwen gebeurde alleen in het voorjaar en in de zomer. Er werd gestart met één keer per week te brouwen en in de zomer twee keer per week. De produktie bedroeg dan omstreeks 10.000 liters per dag.
Het bier ging in de oogsttijd naar de boeren en de cafés en zat in de zogenaamde 'achies' (vaatjes). Het alcoholpercentage bedroeg 4%.
Opslag geschiedde in de twee bierkelders die zich onder de brouwerij tegen de dijk aan bevinden. De kelders zijn zelfs bij strenge winters nagenoeg vorstvrij. Niet alleen in de Hoeksche Waard maar ook in Dubbeldam werd geleverd.
Na het overlijden van Hendrik de Heer op 15 januari 1947 werd de brouwerij nog enkele jaren voortgezet door zijn tweede zoon Johannes Schilleman de Heer. Het brouwen geschiedde toen reeds enige tijd onder contract van Heineken. In 1951 werd een nieuw contract met de Heinekenbrouwerij gesloten. Hierna kwamen de bekende Bel flesjes met beugel in de handel. De levering heeft maar kort geduurd; de brouwerij werd toen gesloten.

Bieren

Assortiment:

cambrinus

E-mail: info@cambrinus.nl
URL: http://www.cambrinus.nl

Laatste update:  (GMT +1)

copyright © 1988 - 2010 Cambrinus.nl. Alle rechten voorbehouden.