[Bier nader bekeken]

Bierwoordenboek

Zie verder:

Heineken Heerlijk Helder Woordenboek

Afkortingen

AHA

American Homebrewers Association

BAV

vereniging van Brouwerij Artikelen Verzamelaars

BBF

BokBier Festival

CBK

Centraal Brouwerij Kantoor

EBU

E?? B?? Units

ESB

Extra Special Bitter

GABF

Great American Beer Festival

GBBF

Great British Beer Festival

HBD

HomeBrew Digest

IBU

International Bittering Units

IPA

India Pale Ale

OBP

Objectieve Bier Proevers

OG

Original Gravity (stamwortgehalte)

PINT

Promotie en Informatie Traditioneel bier

SG

Soortelijk Gewicht

SRM

Standard Reference Method (kleureenheden)

Terminologie

0.8o (zero-huit)

Tijdens W.O. II mocht er in België slechts bier van 0.8o gebrouwen worden met 'ersatzgrondstoffen'; dit onder de naam 'fluitjesbier'. Alle kwaliteitsbier werd in beslag genomen, en bovendien kwam er een grondstoffentekort. Dit bier bleef na de oorlog voortbestaan onder de naam wit-tafelbier.

Aanloop

Het troebele filtraat dat uit de klaringskuip komt en voorafgaat aan de hoofdwort.

Aanstellen

Gist toevoegen aan de wort die naar de gistkelder gaat.

Accijns

Verbruiksbelasting.

Afruimen

De eestvloer zuiveren van uit(af)geëeste mout.

Alcolofiel

Een fijnproever bij wie het drinken gericht is op de smaakbeleving van de dranken.

Apollo

Verticale lagertank.

Bacchanaal

Drinkgelag.

Beslag

Wordt gemaakt van moutschroot en brouwwater in de beslagkuip of brouwketel. In het beslag vindt de omzetting plaats van zetmeel naar suiker.

Bier

Een alcoholhoudende, geel tot donkerbruine drank uit hop en mout (gekiemde gerst) door gisting en koking bereid. (van Dale)
Bier is een drank vervaardigd uit een gegist moutextract, onder toevoeging van hop en eventueel diverse andere kruiden en vruchten, voorzover natuurlijk en niet schadelijk voor de mens.

Bierbostel

Afvalprodukt wat achterblijft in de klaringskuip aan het eind van de klaring. In verse toestand goed veevoer voor runderen en varkens, geënsileerd (gekuild) of gedroogd voor alle vee.

Bierdraf

Zie Bierbostel.

Bierbuidel

Een plastic zak met kant-en-klare wort waaraan, na toevoeging van gist en water, na ongeveer 40 dagen een pilsener valt te onttrekken via een aangegoten kraantje.

Biercultuur

Een goed en gevarieerd aanbod van bier, dat in diverse goede (bierspecialiteiten)café's kan worden genuttigd en waarbij het proeven en genieten belangrijker is dan het - in grote mate - drinken.

Bierextract

Een taaie dikke vloeistof, of een poeder (in pilvorm), die door toevoeging van koolzuurhoudend water in bier veranderd. Met vriesdrogen of omgekeerde osmose, waarbij het bier onder druk door een membraam wordt geperst, kan men water van het bier scheiden en verkrijgt men het zgn. extract. Er zijn zelfs extracten in de handel. Binnen 10 dagen na de toevoeging van water heeft men: bier!!!

Biermark

Muntstukken die door brouwerijen werden/worden uitgegeven om als betaalmiddel dienst te doen bij verschillende gelegenheden. De oudst bekende biermark is uitgegeven in 1546 in Duitsland.

Biermoer

Door een tweede gisting op fles zetten zich op de bodem van de fles (levende) gistcellen af: het biermoer.

Bieroloog Een titel die officieel erkend is door het Ministerie van Onderwijs in België, en die alleen gevoerd mag worden na het succesvol behalen van het vereiste examen. Het examen wordt gedaan in België bij het Hoger Instituut voor Bierologie & Gastronomie (HIBG) te Brussel. De opleiding wordt gegeven op verschillende hotelscholen in België. Het is een allround opleiding. Alle facetten komen aan bod. Je kan het vergelijken met een vinoloog. Dus niet alleen het herkennen van bier maar ook: 
- de combinatie van bier en eten;
- Sociale Hygiëne;
- tappen en uitschenken van bier;
- geschiedenis van bier;
- algemene drankenkennis, etc.

Peter van der Arend en Peet Seerden zijn de eerste bierologen in Nederland.

Biersteen

Aanslag op wanden van gist- en lagertanks. Moet regelmatig verwijderd worden.

Biersteker

Een handelaar, die jonge lambic of lambicwort bij brouwerijen koopt en deze vervolgens zelf bewaart, versnijdt en afvult op fles. De flessen gueuze/kriek/framboise/faro moeten daarna nog een aantal maanden rijpen, alvorens de inhoud volledig op smaak gekomen is.

Blauwe knoop

Insigne van geheelonthouders.

BOB

Belgische naam voor degene die nog moet rijden, als men met een groep mensen gaat stappen. "Hier is 't feest Bob rijdt".

Bottelbier

Op de bodem van de fles liggen welriekende kruiden. Bij het openen van de fles springt het bier eruit met een knal. Dit bier is een Engelse specialiteit: een goed tarwebier met daaraan toegevoegd een citroenschil en rozijnen, hergisting op de fles (17e eeuw).

Burgerbrouwhuis

Een brouwerij waar zgn. völlburger - burgers die belasting betaalden en een brouwlicensie hadden - volgens een vast rooster bier mochten brouwen onder leiding van een gemeentelijke brouwmeester. De brouwerij was eigendom van de gemeente en er was maar één brouwmeester in dienst, de dus de recepturen kende. Verdwenen in de loop der 19e eeuw.

Cammers

Oude (Belgische) naam voor brouwers.

Coupagebier

Versnijdingsbier, zoals gebruikt bij Lambic.

Deukie

(volkstaal) zeer kleine pils.

Degustatiebieren

Bieren met een hoog alcoholpercentage, bedoeld om van te genieten.

Dorstlessers

Bieren met een laag alcoholpercentage, bedoeld om de dorst te lessen.

Drooglegging

Zie prohibition.

Duitenbier

Zeer dun bier, zoals cavent (dun kloosterbier). Men kreeg een kan vol voor een duit (17e eeuw).

Duizendkorrelgewicht

Door 1000 korrels gerst te wegen, wordt de gemiddelde grootte van de korrel bepaald.

Eestvloer

Een geperforeerde bodem waarop het vochtig groenmout wordt uitgespreid en met warme lucht wordt gedroogd.

Estaminet

(Belgische) dorpsherberg. De benaming is afkomstig uit de Spaanse tijd.

Ficelage

Het omwinden van champagnekurken met ijzerdraad. Wordt ook toegepast bij een aantal ambachtelijk gebrouwen bieren gebotteld in de wat groter fles (70-75cl).

fl.oz.

Amerikaanse volume-eenheid: 1 fl.oz. = 1 fl ounce = 2.957 cl

Engelse volume-eenheid: 1 fl ounce = 2.841 cl

Fond

Laagje uitgewerkt gist op bodem van fles, 'au fond' betekent dus met nagisting op fles.

Gagel

Een bitter kruid, met een aroma dat doet denken aan thijm.

Gruithuis

Het gruithuis, of gruuthuse, was in de middeleeuwen nauw verbonden met het brouwerijwezen. Bier werd in die tijd gebrouwen met een mengeling van gedroogde planten en bloemen

Hommel

Oude benaming voor hop, voornl. gebruikt in de hopstreek rond Poperinge (B).

Hydrometer

Instrument dat het gehalte meet van de in het water opgeloste suikers (afkomstig van de mout) als gevolg van het brouwproces. Water heeft een dichtheid van 1000 (bij 15oC). Is er weinig mout gebruikt dan heeft men als dichtheid 1020, gebruikt men veel mout dan zit men al gauw aan 1050. Alcoholpercentage = (OG-1000)/7.36

Ice-brewing

De Canadese brouwer Labatt ontwikkelde de methode van het ijsbrouwen, waarbij de temperatuur van het bier tot -4°C daalt en waardoor zich ijskristallen vormen die later weer geleidelijk worden verwijderd. Hierdoor wordt het alcoholpercentage verhoogt, en worden 'onzuivere' stoffen uit het bier verwijderd. Het resultaat is een zacht bier, met een iets hoger alcoholgehalte dan pilsener.

Joe Sixpack

De Amerikaanse versie van Jan Modaal. De naam wordt ontleend aan het feit dat de modale Amerikaan de zgn. sixpack-blikverpakking van bier koopt. De Amerikaanse biercultuur is namelijk blikgericht, omdat deze lekker makkelijk koud kunnen worden gelegd in de koelkast. De Amerikaan drinkt zijn bier namelijk doorgaans op een temperatuur lager dan 5oC.

Kamertemperatuur

(van Dale) 17-19oC

Kater

Een onaangename gesteldheid, ongesteldheid die optreedt daags na een drinkgelag of andere excessen (van Dale). Men is tijdens de kater hangerig, draaierig, duizelig, zweterig, kortademig, kortom akelig. De mond is droog, het hoofd pijnlijk, het humeur slecht. Uit het zich tijdens de kater manifesterende fenomeen van stukjes geheugen die kwijt zijn, blijkt de onstuitbare voortgang van het beruchte Korsakov-syndroom.

Keldertemperatuur

8-10oC, ook frigofris genaamd.

Kiezelgoer

De krijtachtige massa van de pantsers van fossiele kiezellagen. Dit wordt in speciale groeven gedolven, waar het in de loop der eeuwen is ontstaan uit afgestorven eencellige wezens. Wordt gebruikt in poedervorm als natuurlijk filtermateriaal aan het eind van de lagering.

Klaren

Het heldere extract (de wort) winnen uit het versuikerde beslag door een klaringskuip.

Kleur

De natuurlijke kleur of tint van het bier, afkomstig van de mout. Beoordeel de kleur door het voor een lichtbron te houden.

Koelschip

Een grote, platte bak, vaak gelegen net onder het dak van de brouwerij, waarin het bier na de hoofdgisting terecht kwam om af te koelen voordat het naar de lagertanks ging.

Koningsbier

De winnaar van het Koningschieten bij de gildes drinkt het zogenaamde Koningsbier uit een grote pul.

Kruideniersbieren

Meestal etiketbieren speciaal afgevuld voor supermarkten e.d. Kunnen mede door kortere lagertijd goedkoop worden aangeboden.

Lageren

Rustperiode waarin jongbier narijpt en waarin ook de nagisting plaatsvindt.

Lupuline

Het gedeelte van de vrouwelijke hopbellen, dat voor de bittere smaak zorgt.

Meesterschenker

De hoogste vaktitel in Nederland op het gebied van horeca-ondernemers.

Malt liquor

Term voor 'dranken van mout gemaakt'.

Mout

Gekiemde en gedroogde gerst.

Mouten

Het gecontroleerd laten kiemen van gerst na onderdompeling in water. Droging onderbreekt dit proces.

Natuurzuiver

Géén scheikundige rijpingsprocessen, kunstmatige zoetstoffen of -zuren, kleurstoffen of bewaarmiddelen.

Oogsten

Het terugwinnen van gist na de vergisting.

Paenhuys, Paanhuis, Pannehuis

Landelijke brouwerij waar mensen vroeger hun bier konden brouwen (panne = middeleeuwse benaming voor brouwketel). Het gistingsproces kon dan thuis in de kelder plaatsvinden.

Prohibition

Drooglegging in de V.S. aan het begin van de twintigste eeuw, opgeheven in 1933.
"A law instituted by the Eighteenth Amendment (after the Volstead Act) on January 18, 1920, forbidding the sale, production, importation and transportation of alcoholic beverages in the Unites States of America. It was repealed by the Twenty-first Amendment on December 5, 1933 (at 5:32 P.M.)."

In 1895 besloot Teddy Roosevelt dat er in New York (city) op zondag geen alcohol meer verkocht/geschonken mocht worden. Vanaf 27 mei 1906 geldt dit ook voor Louisville, Kentucky. Alle gelegenheden waar eventueel alcohol verkocht kan worden gaan dicht op zondag. Op 1 januari 1908 is Oklahoma de eerste staat die droog valt, er mag dan geen bier verkocht, weggegeven of verscheept worden. Gevolg is dat brouwerijen het bier in de straten laten lopen, mensen proberen met kopjes en emmertjes nog iets te redden. Ondanks de groeiende drooglegging wordt er steeds meer bier gebrouwen. In 1911 wordt de VS zelfs de grootste brouwnatie (62.8 million barrels) voor Duitsland (55.0). In 1916 zijn al 18 staten drooggelegd. En in 1917 staan 21 staten droog. Nog steeds stijgt de bierproductie (gemiddeld over de VS). Mississipi wordt in 1918 de eerste staat die het 18e amendement onderschrijft. In 1919 (16 januari) is Nebraska de 36ste staat die hetzelfde doet. Hiermee is 75% meerderheid bereikt waarmee de grondwet veranderd kan worden (met betrekking tot de drooglegging). Alcoholvrije drank is drank met max. 0,5% alc! Dit wordt bepaald door de hoge raad in de zaak Ruppert (brouwer van beroep) - Caffey. De drooglegging duurt tot 7 april 1933 (in 20 staten). Er wordt vastgesteld dat alcoholhoudende drank max. 3.2% alc. mag bevatten, voor staten die niet meer hun eigen droogleggingswet hebben. 
(zie: BEER USA by Will Anderson)

Since Prohibition outlawed the manufacture, sale, and transportation of intoxicating beverages including beer, the definition of how much alcohol is necessary to make a drink intoxicating and what constitutes "beer" was a matter of constant debate. Common defenses to homebrewing included the claim that homebrew was not an "intoxicating beverage" under the National Prohibition Act and that "homebrew" is not by definition the same as "beer." Although "beer" was recognized under the law as being illegal, "homebrew" was not. In arguing for the legalization of a real beer containing 3 percent alcohol, Senator Walter E. Edge of New Jersey wrote that the word beer suggests "the old days of reeking barrooms and saloons." He facetiously suggested that if the three percent beverage were called "sunshine" or "golden dew," no one would complain about its production. Senator Edge reasoned "that it is the word 'beer' which is antagonized rather the contents or the effects thereof." Prohibition agents were not par-ticularly distressed by homebrewing when other more potent and portable liquors were available. In publicizing a $25,000 prize for the best plan for repealing the 18th amendment, which stresses temperance rather than outright prohibition, publisher William Randolph Hearst wrote that it is "easier for the law-defying element to deal illicitly in hard liquors than in the milder and bulkier form of alcoholic drinkables." This was especially true because under Prohibition "a man who wants a mild drink is compelled to take a strong one; and a man who wants a good drink is compelled to take a bad one."

The homebrewing boom was not sustained after Prohibition. The often muddy, unpalatable, and amateurish beers of the homebrewer lost favor to the pale, lightly hopped beers of the professional brewers. Brewers geared up for production as soon as Prohibition ended, and homebrewing did not become legal until 1979. Shortly after midnight on the day Prohibition officially ended,  a brewer from St. Louis delivered two cases of beer to the White House with the salutation, "Here's to you -- President Roosevelt." 
(Bron: http://www.byo.com/97dec/feature.html)

Provisiebier

Een bewaarbier dat mettertijd alleen maar beter wordt!

Roerstok

Voor brouwsel te roeren.

Rondeel

Oude benaming voor het houten biervat.

Saccharometer

Zie Spindel.

Schankbier

Bier met een laag alcoholpercentage, ca. 3%.

Scharbier

Van een brouwsels werden meerdere aftreksels gemaakt. Het eerste was het duurste bier, het tweede was voor dagelijks gebruik en het derde, het scharbier, was bier voor gelegenheden en de bedeling. Pannebier, bruiloftsbier, etc. waren over het algemeen scharbieren.

Shandy

Drank bestaande uit o.a. limonade en bier (1%, cat. I).

Slangen

Het verpompen van jongbier uit de gistkelder naar de lagerkelder

Smalbier

Smalbier, het vergiste spoelwater van een zwaar bier, werd vroeger speciaal voor vrouwen en kinderen gebrouwen. Tegenwoordig een categorie bij bierbrouwwedstrijden.

Spa Geel

Een vreemde naam voor een pilsje.

Spindel

Dobber-achtig meetinstrument ter bepaling van het extractgehalte in bier.

Stoop

Grote bierfles.

Storting

De totale hoeveelheid mout die men gebruikt bij de bierbereiding.

Tannine

Ook wel looizuur genoemd. Stof in voornamelijk rode wijn, die sterk bepalend is voor de houdbaarheid.

Trappistenbier

Trappistenbier is een beschermde naam en mag alleen gebruikt worden voor bieren die daadwerkelijk in een trappistenklooster gebrouwen worden. In de hele wereld zijn er maar 6 trappistenkloosters die bier brouwen, waarvan één, De Schaapskooi, is gevestigd in Nederland. De overige trappistenkloosters die bier brouwen staan in België: Orval, Rochefort, Westmalle, Westvleteren en Chimay.

Volmoutbier

Gebrouwen met uitsluitend mout zonder toevoeging van ruwe granen of suikers.

Wachtbak

Bak of kuip waarin het brouwsel soms een paar uur wordt opgeslagen voordat de hoofdgisting in de gistkelder plaatsvind.

Wassen

Het (ongeoorloofd) uitborrelen van overmatig zuurstof in helderbier m.b.v. koolzuurgas.

Water

Bier bestaat voor ca. 90% uit water. De smaak van bier wordt beinvloed door de oorsprong van het gebruikte water voor de bierbereiding.

Waterhuis

Het waterhuis verdeelde water naar diverse brouwerijen. Het water dat door een pijpleiding werd aangevoerd kwam in een grote vergaarbak. Van daaruit werd het door een scheprad naar een kleinere, hoger gelegen vergaarbak getransporteerd en vervolgens via buizen over de brouwerijklanten verdeeld. Het scheprad werd aangedreven door een rosmolen, waarin paarden liepen. De brouwerijen moesten betalen voor het water.

Wort

Uit mout verkregen, gefilterde extracthoudende vloeistof die al dan niet voorzien is van hop.

Zoigl

Brouwerssymbool (afbeelding PINTNieuws 22, blz.4) - een blauw-witte zeshoekige ster met een bierpul erin- dat wordt/werd buitengehangen bij sommige dorpsbewoners in de Opper-Palts als men bier, gebrouwen bij het dorpsbrouwhuis, te koop heeft/had. Dit symbool herinnert nog aan de tijd, dat het brouwen als een soort toverkunst werd beschouwd en met allerlei magische handelingen werd verbonden. Bij het brouwen zong men religieuze liederen en legde men een balk over de gistkuip met een schaar en een kruis, terwijl men de uiteinden van de balk met zout bestrooide.

Zwikkel

Soort monsterkraantje op een biertank.

 


 

© Cambrinus.nl Alle rechten voorbehouden.

[Bier nader bekeken]